Gedrag veranderen met e-learning: kan dat wel?

gedrag veranderen met e-learning                     
            

Dat e-learning een tijdsbesparing kan opleveren is voor veel mensen duidelijk. Maar zorgt e-learning niet ook voor een “kwaliteitsbesparing”? Je hebt immers minder de mogelijkheid om face-to-face met de cursist bezig te zijn… Een terechte vraag, die ik graag wat verder uitdiep in deze blog.

          
        
Zoals met (bijna) alles in het leven zijn de meningen verdeeld onder opleiders die ik heb gesproken. 🙂 Ik denk dat je de meeste voorkomende reactie’s op gedrag veranderen met e-learning als volgt kan uitsplitsen:

  • Visie 1: E-learning? Daar geloof ik niet in: mensen leren pas écht als je ze klassikaal traint.
  • Visie 2: E-learning? Een mooie aanvulling naast de klassikale trainingen.

  • Welke visie klopt nu het meeste? Visie 2:). Het doel van leren, en dus ook online leren, is altijd gedragsverandering. Met behulp van woorden en beelden wil je de deelnemer nieuwe vaardigheden en kennis bijbrengen. Uit de literatuur (zie bronnen) blijkt dat je ongeacht de vorm (online of offline) gedragsverandering kan bereiken. Wat écht het verschil maakt is de inhoud en de manier van overbrengen van je training. Zowel klassikale trainingen als e-learning trainingen kunnen dus falen of slagen in de poging om het gedrag te veranderen van de deelnemer.


    Over gedragsverandering & e-learning

    Als opleider wil je graag het gedrag van de cursist positief beïnvloeden. De nieuw opgedane kennis en vaardigheden hebben ook pas nut als deze in de praktijk van de cursist zichtbaar zijn.

    Om dit verder te bepalen zoomen we kort in op gedragsverandering. In de jaren 70 is de zogenaamde “Transtheoretical Model of Behavior Change” ontwikkeld. Dit model onderscheidt vijf fases van gedragsverandering:

  • Pre-contemplatie (geen intentie om te veranderen)
  • Contemplatie (de intentie om te veranderen is ontstaan)
  • Voorbereiding (voorbereidingen treffen om te veranderen)
  • Actie (concrete actie’s om te veranderen)
  • Gedragsbehoud (gedrag is veranderd en bijhouden van dit nieuwe gedrag)

  • Als je effect wil bereiken bij de cursist, dan is enig inzicht in zijn persoonlijke gedrag belangrijk. Als de opleiding start met een e-learning traject dan is dit niet mogelijk om bij aanvang direct vast te stellen. Om de cursist positief te veranderen is het belangrijk om aandacht te schenken aan de verschillende fases. Een concrete uitwerking hiervan:

    FaseToepassing
    Pre-contemplatieGebruik aansprekende voorbeelden en argumentatie om de wil om te veranderen aan te wakkeren.
    ContemplatieLaat zien hoe de gedragsverandering er uit ziet en wat je daar mee wint.
    VoorbereidingGeef handvatten en help met haalbare doelen.
    ActieOefenen! Feedback geven en voortgang beoordelingen.
    GedragsbehoudGeef follow up na de training, bied mentoring aan etc.

    Per fase is het zowel mogelijk om e-learning als traditionele contactmomenten een plaats te geven. In de “Pre-contemplatie” kan je bijvoorbeeld voor de praktijksessie een e-learning laten volgen waarin de cursist alvast aan het denken wordt gezet. Tijdens het contactmoment kan je daarop teruggrijpen en verder verdiepen. Het voordeel is dat alle deelnemers al iets uniformer starten aan het contactmoment, ze hebben immers dezelfde voorbereiding doorlopen. Ook zijn de deelnemers al wat langer met de stof bezig, wat er voor zorgt dat het langer bijblijft. Ook leent e-learning zich goed voor het individueel oefenen (en toetsen) van lesstof waardoor je meer kunt borgen dat er voldoende geleerd wordt. Alles in één keer overbrengen in één contactmoment is vaak to-much! 🙂

    Maar ook bij de “Actie fase” voor de gedragsverandering kan je e-learning goed inzetten. Denk aan het online uploaden van concrete doelen en activiteiten die de deelnemer wil gaan ondernemen. Hier kan je als docent weer op reageren en ondersteuning bieden.


    Wanneer is e-learning niet zinvol voor een opleider?

    Het kan ook zo zijn dat jouw onderwerp zich niet leent om ook e-learning in te zetten. Als bijvoorbeeld de ontwikkel vraag van de deelnemers individueel verschillend is (therapie of 1 op 1 coaching) dan is het vaak niet doelmatig om er specifieke e-learning voor te ontwikkelen. Je kan dan hooguit voor wat basale theorie wat digitaal lesmateriaal ontwikkelen.

    Kan je met e-learning gedrag veranderen? Ja!

    E-learning is een aanvullend hulpmiddel waarmee je gedragsverandering kan bevorderen. En omdat de deelnemer het op eigen tijd en plaats kan volgen (en de docent op eigen tijd en plaats kan ontwikkelen) kan je op een efficiënte manier een rijker en langduriger leertraject aanbieden dan alleen klassikale sessie’s. Het uitsmeren van het leertraject over een langere periode past daarom ook goed bij het proces van gedragsverandering. Je gedrag veranderen is lastig (“old habits die hard”) en heeft tijd nodig! Zie bijvoorbeeld ook het artikel in het NRC “In 100 dagen kun je gedrag veranderen“.

    Meer weten over de effectiviteit van e-learning?

    Lees ook eens onze blog: De effectiviteit van e-learning volgens wetenschappelijk onderzoek

    Gebruikte bronnen
    • From Designing Digitally Inc
    • NRC in 100 dagen kun je gedrag veranderen
    • E-Learning and the Science of Instruction, Proven Guidelines for Consumers and Designers of Multimedia Learning
    • Clark, R.C., & Mayer, R.E. (2008). Learning by viewing versus learning by doing: Evidence-based guidelines for principled learning environments. Performance Improvement, 47, 5–13.